ماهی‌ها، زِنده زِنده مُردند

به گزارش خبرگزاری صدا وسیما؛ مرکزچهارمحال وبختیاری؛ این روز‌ها کم نیستند کلیپ‌هایی که به دفعات درفضای مجازی دست به دست می‌شوندوکم نیستند مردمی که فارغ از صحت و سقم منبع ارسالی با مشاهده تصاویر و فیلم‌های ارسالی سرخوش می‌شوند یا احساس غم می‌کنند.
همچون روز‌های قبل به امیددریافت پیام سلام صبحگاهی ازیه دوست وآشنا وارد اینترنت شدم و با دیدن صحنه جان دادن، جست و خیز ماهی‌ها برای یک ثانیه بیشتر زندگی کردن سخت دگرگون شدم.  
۲۱ فرودین ماه را باید در تاریخ زیست محیطی چهارمحال و بختیاری روز عزای عمومی اعلام کنند؛ روزی که مرگ ماهی‌ها در سایه غفلت متولیان و مسئولان بخش خصوصی و دولتی رخ داده است.
دادجویی یک روستایی برای از دست رفتن ثمره یک سال زندگی اش در سایه کم توجهی متولیان زیست محیطی بسیار دردناک بود.
مرد روستایی ۲۷۰ تن ماهی پرورشی اش را در چشم بر هم زدنی درمزرعه شیلات استیجاری از دست داده بود.
ماهی‌هایی که خفه شدند و مُردند.

 

 

آنقدر درگیر غم شیلات دار شدم که خود را دوربین به دست میانه راه سخت گذر روستا می‌بینم.
پس از دو ساعت و نیم به محل حادثه در بخش فلارد شهرستان لردگان در فاصله ۲۱۰ کیلومتری مرکز استان رسیده ام.
شیلات دار هنوز بی تاب وماتم دارِ سرمایه از دست رفته اش است؛کارگران شیلات هم با بیل، سبد و هر چه به دست می‌آید؛ ماهی‌های مُرده را از حوضچه‌های استخر بیرون می‌کِشند.  
ماهی‌هایی که هرچند قرار بود از محل فروششان نان چند خانواده تامین شود و غذای دلچسبی در سفره‌های مردم شوند؛ حالا مرده و بی رمقی بیش نبودند.
به گفته رضایی، مدیر شیلات ماهی‌ها در طول کمتر از۱۰ دقیقه مُرده اند.
مدیر شیلات می‌گوید:من مطمئنم که ماهی هایم بخاطر آلودگی آب مُرده اند.
وی می‌گوید: از چندماه قبل با راه اندازی تنها پتروشیمی استان در منطقه فلارد تاکنون چندین مرتبه این اتفاق رخ داده است.
هر چند هنوز علت مرگ ماهی‌های این شیلات مشخص نشده است، امااهالی منطقه همچون تماشاگران مستندی تلویزیونی از"مرگ طبیعت" در کنارحوضچه‌های شیلات ایستاده اند و بی رَمق، نظارگر از دست رفتن منابع طبیعی و زیست محیطی شان و نگران از تکرار‌های پی در پی این حادثه اند.
حادثه‌ای که در صورت تداوم نان چهل هزار نفر از اهالی منطقه را آجر می‌کند.

آدم‌ها شوخی شوخی زخم زدند و زمین و جنبندگانش جدی جدی مُردند:
کمی که می‌گذرد متولیان دستگاه‌های اجرایی و نظارتی از راه می‌رسند؛ کارشناسان محیط زیست؛ منابع طبیعی؛ دامپزشکی؛ فرمانداری و ... هم می‌آیندوپس از کمی پرس و جو نمونه برداری‌هایی می‌کنند.
به جمع اهالی منطقه می‌روم و جویای حادثه می‌شوم تا پاسخی برای سوالات ذهنم دریابم.
جوان فلاردی با زبان شیرین محلی برایم از چند حادثه اخیر می‌گوید: آب آلوده به مواد شیمیایی پتروشیمی لردگان، چند وقت قبل بیش از ۵۰ رأس گوسفند از دامداران بخش فلارد را تلف کرد. 
پیرمرد دیگری از جمع اهالی می‌گوید: این آب آلوده از سد خاکی همین کارخانه بالایی سرریز و به رودخانه نَشت کرده است وگوسفندان ما هم آب آلوده را آشامیدن وتلف شدند.  
جوان دیگری که ادعای تخصص علمی هم دارد، می‌گوید:در ماه‌های اخیر آب آلوده خروجی از پتروشیمی باعث از بین رفتن بخشی از شالیکاری روستا‌های اطراف شد و پتروشیمی باید خسارات وارد شده به کشاورزان و دامداران را جبران کند؛ و این سخنان در حالی بین مردم محلی رد و بدل می‌شود که مسئولان پتروشیمی به طور کلی موضوع را تکذیب می‌کنند.
عزمم را جزم کردم وراهی پتروشیمی بالادست مزارع شیلات؛ به عنوان بزرگترین طرح اوره و آمونیاک غرب کشور شدم، پس از شش کیلومتر به پتروشیمی رسیدم و پس از تلاش بسیار موفق به گفتگوی تلفنی با مدیر روابط عمومی پتروشیمی شدم.  
رستم زاده با تکذیب موضوع آلایندگی می‌گوید: پساب پتروشیمی لردگان توسط کارشناسان مرتبط استان بصورت روزانه پایش و نمونه گیری می‌شودوبا توجه به آزمایش روزانه پساب، میزان غلظت آلاینده‌ها در حد نرمال است و خطری مناطق پایین‌دست را تهدید نمی‌کند.
رستم زاده می‌گوید:میزان غلظت (PPM) پساب پتروشیمی در روز حادثه (۲۱ فروردین) ۳ بوده و این در حالی که است که میزان استاندارد غلظت در پساب باید کمتر از ۲۰ باشد.
وی تصریح کرد:محل پتروشیمی لردگان تامحل قرارگرفتن مزرعه پرورش ماهی ۶ کیلومتر فاصله دارد و در این مسیر گزارشی از خطراتی که متوجه دام و یا محیط‌زیست اطراف شده باشد، منتشر نشده است.
مدیر روابط عمومی پتروشیمی گفت: از سویی دیگر مزرعه شیلات منتشره در کلیپ شش کیلومتر با پتروشیمی لردگان فاصله دارد که بر اساس نمونه گیری‌های انجام شده رد ادعای صاحب مزرعه قابل اثبات است، ولی با این وجود پتروشیمی لردگان برای حفظ حقوق مردم وجلوگیری ازهرگونه تضییع حق منتظراعلام نتایج بررسی کارشناسی خواهد ماند.

 

انگار نیاز به پرس و جوی بیشتری است، عازم فرمانداری میشوم.
فرماندار لردگان هم می‌گوید: پیگیری علت مرگ و میر ماهیان مزارع شیلات حاشیه رودخانه "سِندگان" این شهرستان از سوی ادارات دامپزشکی و محیط‌زیست در حال پیگیری است و این دو اداره موظف شده‌اند تا با انجام آزمایش‌های دقیق علت مرگ و میر ماهی‌ها را اعلام کنند.  
سعیدصالحی گفت:تاکنون۳مزرعه شیلات بامرگ و میر ماهیان سردابی دراستخر‌های پرورشی مواجه شده‌اند و دراین زمینه اعلام شکایت کرده‌ اند.
سراغ مدیرشیلات جهاد کشاورزی چهارمحال بختیاری هم رفتم.
محمد کریمی با اشاره به اینکه چهارمحال وبختیاری سالهای  پی در پی قطب ماهیان سردابی کشور است،گفت:ادعای شرکت کود شیمیایی اوره لردگان مبنی بر اینکه آب رودخانه سندگان آلودگی ندارد، مردود است؛ زیرا کارشناسان محیط‌زیست شهرستان و استان پس از آگاهی یافتن از تلف شدن ماهیان، اقدام به نمونه برداری از۶ نقطه متفاوت این رودخانه کردندکه نتیجه آزمایش آب، میزان آمونیاک موجودبسیار بالا و فراتر از حد مجاز را نشان داده است.
کریمی افزود: در مدت یک سال فعالیت شرکت کود شیمیایی اوره لردگان ۴ پرونده آلودگی محیط‌زیستی برایش تشکیل و تاکنون ۳ مورد آن محرز شده است.  
وی تصریح کرد: پرونده چهارم که مربوط به ۲۱ فروردین است در دست بررسی قرار دارد.
کریمی با بیان اینکه در سه پرونده قبلی یک مورد مرگ و میر ماهیان و دو مورد دیگر مربوط به مرگ و میر دام‌ها است، گفت: اکنون آلودگی آب تایید شده ودامپزشکی هم در حال انجام آزمایش روی لاشه ماهیان تلف شده است.   
مدیرکل جهاد کشاورزی استان هم می‌گوید: ۱۲۰ تن ماهی دریک مزرعه تلف شده وباید معدوم شوند ودر دو مزرعه دیگر۱۵۰تن ماهی تلف شده‌ اند و تصمیم گیری برای آن‌ها وابسته به جواب آزمایش‌های دامپزشکی استان است.
ابراهیمی می‌گوید: ۱۵۰ تن ماهی تلف شده دو مزرعه به سردخانه منتقل شده‌اند و تعیین تکلیف آن‌ها تابع نظر دامپزشکی است به طوری‌که اگر دامپزشکی اعلام کند این ماهیان را می‌شود به مصارف انسانی رساند به بازار‌ها عرضه خواهند شد ودر غیر اینصورت بنا به نظرکارشناسی به کارخانه منتقل و به پودر ماهی تبدیل می‌شوند ودر غیر این هم معدوم‌سازی خواهند شد.  
وی مجموع ماهیان تلف شده را ۲۷۰ تن اعلام کرد و گفت: هر کیلو ماهی درمحل پرورش ماهی ۴۵ هزار تومان است که به طور میانگین نزدیک۱۳میلیاردتومان خسارت به بخش شیلات لردگان وارد شده است.
پس ازکشمکش مدیران واحد پتروشیمی، دستگاه‌های متولی دولتی و مردم؛دادستان عمومی وانقلاب شهرستان لردگان به عنوان مدعی العموم به موضوع آلودگی زیست محیطی کارخانه پتروشیمی ورود کرد.
سعیدجریده اصل می‌گوید:با توجه به گزارش‌های پی در پی مردم درباره آلودگی زیست محیطی کارخانه پتروشیمی لردگان بررسی موضوع به کارشناسان محیط زیست شهرستان واگذار شد که براساس نظریه کارشناسی متاسفانه میزان آلودگی پساب کارخانه پتروشیمی  بیش از حد استاندارد است.
وی افزود: بر اساس مستندات اداره محیط زیست شهرستان، تاکنون چندین مرحله به مسئولان کارخانه پتروشیمی لردگان اخطار داده شده است تا نسبت به رفع نواقص اقدام کنند که متاسفانه به این اخطار‌ها توجهی نکرده اند و در اخرین مرحله نیز اداره حفاظت محیط زیست با ارسال اخطاریه برای مدیرعامل شرکت پتروشیمی لردگان از دادستان شهرستان هم تقاضای بررسی موضوع را کرده است. 
سعید جریده اصل گفت: با توجه به اینکه دادستان متولی حفظ و صیانت از حقوق عامه است و این آلودگی نیز از مصادیق اهم نقض حقوق عامه به شمار می‌آید موضوع به صورت ویژه بررسی و دستور قضایی خطاب به مسئولین پتروشیمی لردگان برای رفع این مشکل صادر شده است وحالا پس از روز‌ها چشم انتظاری مردم آلودگی زیست محیطی پتروشیمی لردگان تایید شد.
دادستان عمومی و انقلاب مرکز چهارمحال وبختیاری گفت: بر اساس گزارش محیط زیست آلودگی پساب پتروشیمی لردگان بیش از حد مجاز و آلوده ارزیابی شده است.
عبدالرضا علیمحمدی گفت:بررسی دلیل مرگ ماهی‌های سه شیلات هم به کارشناسان سازمان دامپزشکی استان ارسال شده، اما هنوز نتیجه آزمایشات مشخص نشده است که احتمالا در هفته آینده مشخص خواهد شد.
وی خاطرنشان کرد: با توجه به گزارشات و اخطاریه‌های سازمان محیط زیست کارخانه پتروشیمی لردگان موظف به استانداردسازی میزان آلودگی پساب و رفع نواقص است که در غیر اینصورت از ادامه فعالیت آن تا زمان اصلاح این روند جلوگیری می‌شود. 
علیمحمدی تاکیدکرد:درصورتی که دلیل مرگ ماهی‌ها هم ازسوی سازمان دامپزشکی آلودگی ناشی از پساب این کارخانه اعلام شود پرونده کیفری تشکیل و کارخانه موظف به پرداخت کامل خسارت‌های شیلات‌ داران خواهد بود.

نتیجه:
هر چند هنوز علت مرگ ماهی‌ها در قطب ماهیان سردابی کشور هنوز مشخص نشده ونمونه‌گیری‌ها یا تعیین علت دقیق مرگ‌ومیر ماهی‌ها موکول به روز‌های آتی شده است، اما در گام اول هرانسانی به عنوان یک بهره بردار از منابع خدادادی وزیست محیطی موظف به حفظ چرخه طبیعی زیست کرده است و از سوی دیگر دستگاه‌های متولی حفاظت از عرصه‌های طبیعی وزیست محیطی موظف به نظارت دقیق بر روند فعالیت‌ های اقتصادی در این نقاط هستند.
اینکه یک واحد صنعتی به هر دلیلی از جمله سهل انگاری یا نداشتن زیرساخت چرخه زیست محیطی یک منطقه یا یک شهر را آلوده می‌کند؛ موضوعی غیر قابل بخشش از طرف مردم است و می‌طلبد دستگاه‌های بالادستی و متولیان به ویژه سازمان حفاظت محیط زیست کشور و وزارت نفت بر اساس مسئولیت‌های اجتماعی و در چارچوب قانون با نگاه ویژه این موضوع را پیگیری کنند و علاوه برشفاف‌سازی چرایی وقوع این حوادث با ارائه راهکار‌های پیشگیری علاوه بر جرم‌انگاری علت ومنابع آلودگی خسارت‌های وارده به مردم به عنوان صاحبان اصلی این آب و خاک را جبران کنند.

منطقه فلارد از توابع شهرستان لردگان در فاصله ۲۱۰ کیلومتری مرکز چهارمحال و بختیاری واقع شده است.