انتشار ۱۱ جلد «مشروح مذاکرات موضوعی» شورای نگهبان برای نخستین بار

به گزارش خبرگزاری صداوسیما، هادی طحان نظیف، سخنگوی شورای نگهبان، از انتشار ۱۱ جلد «مشروح مذاکرات موضوعی» شورای نگهبان برای نخستین بار خبر داد و گفت: این مذاکرات نه تنها بخشی از اسناد حقوقی کشور به شمار می‌رود، بلکه منبعی علمی و پشتوانه نظری قابل اتکا برای نظام حقوقی ایران محسوب می‌شود و می‌تواند مورد استفاده پژوهشگران، صاحب‌نظران حوزوی و دانشگاهی و تمامی علاقه‌مندان به حقوق اساسی و فقه حکومتی قرار گیرد.

عضو حقوقدان و سخنگوی شورای نگهبان با اشاره به جایگاه والای شورای نگهبان در نظام حقوقی جمهوری اسلامی ایران اظهار داشت: شورای نگهبان بر اساس اصول قانون اساسی، نقشی بی‌بدیل در نظارت بر قوانین کشور ایفا می‌کند. مطابق اصل ۹۴، کلیه مصوبات مجلس از نظر انطباق با موازین اسلام و قانون اساسی توسط این نهاد بررسی می‌شود. همچنین به موجب اصل ۸۵، اساسنامه‌های سازمان‌ها و مؤسسات دولتی نیز باید به تأیید شورای نگهبان برسد.

وی افزود: اصل ۴ قانون اساسی تشخیص انطباق تمامی قوانین و مقررات با موازین اسلامی را بر عهده فقهای شورای نگهبان نهاده است و افزون بر این، تفسیر قانون اساسی نیز به موجب اصل ۹۸ بر عهده همین نهاد است. این جایگاه، مسئولیت شورا را بسیار خطیر و حساس می‌کند.

سخنگوی شورای نگهبان در ادامه با تأکید بر اهمیت ثبت و انتشار نظرات این نهاد تصریح کرد: با توجه به این جایگاه، مجموعه نظرات ابرازی شورای نگهبان و نیز مشروح مذاکرات اعضای آن در جلسات بررسی مصوبات، از اهمیتی ویژه برخوردار است. این مذاکرات نه تنها بخشی از اسناد حقوقی کشور به شمار می‌رود، بلکه منبعی علمی و پشتوانه نظری قابل اتکا برای نظام حقوقی ایران محسوب می‌شود و می‌تواند مورد استفاده پژوهشگران، صاحب‌نظران حوزوی و دانشگاهی و تمامی علاقه‌مندان به حقوق اساسی و فقه حکومتی قرار گیرد.

طحان نظیف با یادآوری تأکیدات مکرر رهبر شهید انقلاب اسلامی بر این موضوع خاطرنشان کرد: رهبر شهید انقلاب اسلامی، حضرت آیت‌الله سید علی خامنه‌ای (قدس سره)، در دیدار‌های متعدد با اعضای شورای نگهبان، بار‌ها بر اهمیت ثبت و انتشار نظرات فقهی و حقوقی این نهاد تأکید کرده‌اند. ایشان به ویژه در دیدار ۸ آبان ۱۳۹۲ فرمودند: «انتشار مذاکرات شورا خیلی چیز خوبی است… اگر دو یا سه نظر مخالف وجود داشته باشد، خوب است که در انتشار مذاکرات، این نظرات مخالف ذکر بشود… این می‌شود یک مستند؛ این سوابق مهم است… خودِ این یک پشتوانه تقویت علمی است برای آرای شورا.»

وی افزود: پس از این مطالبه، با تشکیل «پژوهشکده شورای نگهبان»، یکی از اولویت‌های کاری این مرکز، آماده‌سازی متن مذاکرات اعضا برای انتشار عمومی قرار گرفت و تاکنون ۲۸ جلد کتاب مشروح مذاکرات اعضای شورای نگهبان بصورت سالانه و موضوعی منتشر شده است.

طحان نظیف در ادامه با اشاره به عناوین این مجموعه افزود: مشروح مذاکرات منتشرشده در قالب این ۱۱ جلد موضوعی، شامل قوانین مهم و راهبردی کشور است که عبارتند از: «قانون نحوه اجرای محکومیت‌های مالی»، «قانون تنظیم بخشی از مقررات مالی دولت»، «قانون حمایت از اطفال و نوجوانان»، «قانون حمایت از خانواده»، «قانون رفع موانع تولید رقابت‌پذیر و ارتقای نظام مالی کشور»، «قانون برخی احکام مربوط به اصلاح ساختار بودجه کل کشور»، «قوانین انرژی هسته‌ای»، «قانون شفافیت و نظارت بر تأمین مالی فعالیت‌های انتخاباتی در انتخابات مجلس شورای اسلامی»، «قانون کاهش مجازات حبس تعزیری»، «قانون نظام صنفی کشور» و «قانون تشویق و حمایت سرمایه‌گذاری خارجی». این عناوین نشان‌دهنده تنوع و گستره نظارت شورای نگهبان بر حوزه‌های گوناگون از جمله حقوق مدنی، اقتصادی، کیفری، خانواده، انرژی و انتخابات است و دسترسی به مشروح مذاکرات هر یک از آنها به صورت مجزا و موضوعی، فرصتی کم‌نظیر برای پژوهشگران و قانون‌گذاران فراهم می‌آورد.

وی افزود: در این مجموعه علاوه بر متن اظهارنظر‌های اعضای شورا در خصوص مصوبات، مستندسازی‌هایی توسط پژوهشگران پژوهشکده شورای نگهبان در قالب پانویس انجام شده است از جمله: ذکر مستند آیات، روایات و فتاوای اشاره‌شده در مذاکرات؛ ذکر کامل نظرات تفسیری، مشورتی یا سوابق نظرات شورا؛ توضیح واژگان نیازمند تعریف؛ ذکر سرانجام مذاکرات و نظر نهایی شورا درباره هر ماده؛ ذکر مواد قانونی یا مقررات مرتبط و نیز منابع و مآخذ کتاب‌ها، مقالات و نشانی‌های اینترنتی برای دسترسی آسان خوانندگان.

طحان نظیف با اشاره به تحول اساسی در رویکرد تدوین مشروح مذاکرات نسبت به گذشته اظهار داشت: لازم به ذکر است که رویکرد تدوین مشروح مذاکرات شورای نگهبان در این دوره نسبت به سال‌های گذشته، تحولی اساسی یافته است. پیش از این، مشروح مذاکرات به صورت سالانه و صرفاً بر اساس ترتیب زمانی جلسات منتشر می‌شد. اما در مجموعه حاضر، برای نخستین بار، مشروح مذاکرات به صورت موضوعی و بر اساس قوانین خاص تدوین شده است.

وی در تشریح این روش نوین افزود: بدین معنا که کلیه جلسات مرتبط با یک قانون مشخص – اعم از جلسات برگزارشده در تاریخ‌های مختلف و در مراحل گوناگون رسیدگی (از جمله مراحل اولیه بررسی، ایرادات بعدی، اصلاحات و مراحل نهایی نظارت شورا) – در یک جا گردآوری و تنظیم شده است. این روش مزیت‌های قابل توجهی نسبت به شیوه پیشین دارد: نخست آنکه پژوهشگران و حقوقدانان می‌توانند سیر کامل نظارت شورای نگهبان بر یک قانون خاص را به طور پیوسته و بدون نیاز به مراجعه به چندین جلد پراکنده مطالعه کنند. دوم آنکه تحولات و تغییرات دیدگاه اعضا در مراحل مختلف رسیدگی به یک مصوبه، به روشنی قابل ردیابی و تحلیل است. سوم آنکه این شیوه، امکان مقایسه تطبیقی نظرات مطرح‌شده در مراحل مختلف بررسی یک قانون را فراهم می‌آورد و به غنای پژوهش‌های حقوقی و فقهی می‌افزاید.

سخنگوی شورای نگهبان تأکید کرد: به عبارت دیگر، این کتاب پرونده‌ای کامل و مستند از فرآیند نظارت شورای نگهبان بر یک قانون خاص است که برای نخستین بار در این قالب بدیع ارائه می‌شود.

طحان نظیف در پایان ابراز امیدواری کرد: با عرضه این کتاب، گامی در جهت تحقق منویات قائد شهید امت (قدس سره) و پاسخ به نیاز جامعه علمی و مراکز تقنینی و اجرایی کشور برداشته باشد. انتشار مشروح مذاکرات، ثمره بیش از چهل سال مجاهدت شورای نگهبان را در اختیار علاقه‌مندان به ویژه محافل دانشگاهی و حوزوی قرار می‌دهد و ضمن غنی‌سازی مباحث فقهی و حقوقی کشور، روند قانون‌گذاری و نظارت بر آن را در معرض دید همگان قرار می‌دهد.