حکمرانی سلامت باید به سلامت جامعه‌محور تغییر کند

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما، مسعود پزشکیان با هدف بررسی روند اجرای برنامه پزشک خانواده و نظام ارجاع و همچنین ارزیابی میزان پیشرفت طرح اتصال شبکه بهداشت به الگوی حکمرانی محله‌محور و مسجد‌محور، از شبکه بهداشت شرق تهران بازدید کرد.

در این بازدید که با حضور وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و استاندار تهران برگزار شد، گزارش اقدامات انجام‌شده، ظرفیت‌های موجود و مشکلات پیش‌روی اجرای برنامه‌های تحول‌آفرین حوزه سلامت مورد بررسی قرار گرفت و رئیس‌جمهور توصیه‌ها و دستورات لازم را برای تسریع در اجرای برنامه‌ها صادر کرد.

رئیس‌جمهور در این نشست ضمن قدردانی از تلاش‌های صورت‌گرفته در مجموعه شبکه بهداشت، بر ضرورت ساختارمند شدن و یکپارچه‌سازی برنامه‌ها و خدمات در حال اجرا با سیاست‌های تحولی دولت در نظام سلامت تأکید کرد و گفت: برای اجرای موفق برنامه پزشک خانواده و نظام ارجاع، ابتدا باید تصویر دقیقی از ظرفیت‌های موجود، امکانات، زیرساخت‌ها، جمعیت تحت پوشش و سطح دسترسی مردم به خدمات سلامت در مناطق آزمایشی در اختیار داشته باشیم تا بر مبنای داده‌های واقعی، الگوی مدیریتی، نحوه تخصیص منابع و سرانه مورد نیاز برای توسعه خدمات طراحی و اجرا شود.

پزشکیان با تأکید بر ضرورت بازنگری در استانداردهای پوشش خدمات بهداشتی و درمانی افزود: یکی از مهم‌ترین اهداف شبکه بهداشت باید ارتقای عمق و کیفیت خدمات در سطح مراقبت‌های اولیه سلامت باشد. لازم است بررسی شود که چه اصلاحات و مداخلاتی باید صورت گیرد تا شهروندان بتوانند بخش عمده نیازهای سلامت خود را در چارچوب شبکه بهداشت دریافت کنند و از ارجاعات غیرضروری به سایر مراکز درمانی کاسته شود.

رئیس‌جمهور همچنین با تأکید ویژه بر توسعه خدمات سلامت روان و سلامت اجتماعی در شبکه بهداشت، اظهار داشت: سلامت تنها به ابعاد جسمی محدود نمی‌شود و شبکه بهداشت باید خدمات مرتبط با سلامت روان، سلامت اجتماعی و پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی را به‌عنوان بخشی جدایی‌ناپذیر از مأموریت خود دنبال کند. احساس تبعیض، فقر، بیکاری، انزوای اجتماعی و حاشیه‌نشینی از مهم‌ترین عوامل مؤثر بر بروز اختلالات روانی و افسردگی در جامعه هستند و شبکه بهداشت می‌تواند نقش مؤثری در شناسایی عوامل خطر، مداخله زودهنگام و ارتقای سلامت روان جامعه ایفا کند.

رئیس‌جمهور در ادامه با اشاره به جایگاه نظام ارجاع در ارتقای کارآمدی نظام سلامت خاطرنشان کرد: نظام ارجاع باید به‌صورت کامل با برنامه پزشک خانواده و ساختار شبکه بهداشت هماهنگ باشد تا بیماران پس از ارجاع، خدمات تخصصی و فوق‌تخصصی مورد نیاز خود را به‌صورت مناسب، باکیفیت و بدون گسست در مسیر درمان دریافت کنند. استمرار مراقبت، پیگیری وضعیت بیمار و دسترسی عادلانه به خدمات سلامت از مهم‌ترین اهداف این نظام است.

پزشکیان با اشاره به رویکرد دولت در اتصال شبکه بهداشت به حکمرانی محله‌محور و مسجد‌محور، تصریح کرد: مساجد، ائمه جمعه و جماعات، روحانیت و سایر گروه‌های مرجع اجتماعی می‌توانند نقش مؤثری در توسعه سرمایه اجتماعی، ارتقای سواد سلامت، شناسایی مسائل و نیازهای محلی و تقویت پیوند میان نهادهای اجتماعی و شبکه سلامت ایفا کنند.

رئیس جمهور افزود: باورهای دینی، معنویت و سرمایه‌های فرهنگی جامعه می‌توانند در ارتقای سلامت روان، کاهش آسیب‌های اجتماعی و افزایش تاب‌آوری فردی و اجتماعی نقش مهمی داشته باشند. در بسیاری از جوامع، افراد برای دستیابی به آرامش روانی به روش‌های مختلف مانند مدیتیشن روی می‌آورند، در حالی که ظرفیت‌های ارزشمند فرهنگی و معنوی موجود در جامعه ما، از جمله مساجد، می‌توانند به کانون‌های تقویت آرامش روانی، همبستگی اجتماعی و حمایت‌های اجتماعی تبدیل شوند.

پزشکیان در عین حال تأکید کرد: برای بهره‌گیری مؤثر از این ظرفیت‌ها، لازم است نگاه‌ها نسبت به کارکردهای اجتماعی و فرهنگی مساجد توسعه یابد و زمینه حضور و مشارکت طیف‌های مختلف جامعه در این فضاها فراهم شود.

رئیس جمهور در بخش دیگری از سخنان خود، بر ضرورت ارزیابی مستمر میزان دسترسی مردم به خدمات سلامت، کفایت مراکز ارائه خدمت و تناسب تعداد نیروی انسانی و کادر درمان با جمعیت تحت پوشش تأکید کرد و گفت: باید مشخص شود که ظرفیت فعلی شبکه بهداشت تا چه میزان پاسخگوی نیازهای موجود است و در صورت توسعه پوشش خدمات، چه برنامه‌ای برای تأمین نیروی انسانی، زیرساخت‌ها و منابع مورد نیاز وجود دارد.

پزشکیان با اشاره به نقش پزشکان خانواده و کارکنان شبکه بهداشت در شناسایی مسائل اجتماعی اظهار داشت: اگر پزشکان محلات و نیروهای شبکه سلامت علاوه بر مسائل درمانی، به ریشه‌های اجتماعی مشکلات سلامت نیز توجه کنند، می‌توانند راهکارها و ایده‌های ارزشمندی برای حل مسائل جامعه ارائه دهند. بسیاری از مسائل حوزه سلامت، ریشه در عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت دارند و بدون توجه به این عوامل، دستیابی به نتایج پایدار امکان‌پذیر نخواهد بود.

رئیس‌جمهور افزود: شبکه بهداشت و کادر درمان می‌توانند نقش مهمی در افزایش تاب‌آوری اجتماعی، تقویت سرمایه اجتماعی و پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی ایفا کنند و بسیاری از مشکلات جامعه را از طریق مداخلات پیشگیرانه و مشارکت‌محور کاهش دهند.

پزشکیان همچنین بر ضرورت استفاده از ظرفیت خیرین سلامت در پیشبرد برنامه‌ها و طرح‌های حوزه بهداشت تأکید کرد و گفت: تجربه نشان داده است هر جا مردم در کنار دولت قرار گرفته‌اند، بسیاری از مشکلات با سرعت بیشتری حل شده است. باید زمینه‌ای فراهم شود که مشارکت‌های مردمی و خیرخواهانه به یکی از ارکان توسعه نظام سلامت تبدیل شود.

رئیس‌جمهور همچنین با اشاره به اهمیت مدیریت مصرف انرژی و نقش نظام سلامت در فرهنگ‌سازی عمومی در این زمینه اظهار داشت: شبکه بهداشت و درمان باید از مجموعه‌های تحت مدیریت خود آغازگر اجرای الگوهای بهینه مصرف انرژی باشد.

همزمان لازم است آگاهی عمومی درباره آثار مصرف بی‌رویه انرژی و پیامدهای آن بر سلامت انسان و محیط زیست افزایش یابد. استفاده گسترده از سوخت‌های فسیلی علاوه بر تحمیل هزینه‌های اقتصادی، آثار قابل توجهی بر بیماری‌های تنفسی، قلبی و سایر پیامدهای سلامت دارد و حفاظت از منابع انرژی در نهایت به معنای حفاظت از سلامت و کیفیت زندگی نسل‌های امروز و آینده است.