راهکارهای درمان بیماری‌های اسهالی تابستانی

به گزارش خبرگزاری صداوسیمای استان خوزستان، دکتر سارا افضل‌زاده عضو هیات علمی گروه عفونی دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز اظهار کرد: معمولا علت بیماری‌هایی که در تابستان موجب اسهال و استفراغ می‌شوند، چه در کودکان و چه در بزرگسالان ویروس‌ها، باکتری‌ها و انگل‌ها هستند. گاستروانتریت، نورو ویروس، آدنوویروس یا حتی کرونا ویروس گوارشی، از ویروس‌های شایعی هستند که بیشتر در کودکان موجب عفونت اسهال و استفراغ می‌شوند.

وی اضافه کرد: بین باکتری‌ها، ایکولای، کامپیلوباکتر، ویبریوکلرا و ویبرو‌های غیرکلرا از شایع‌ترین دلایل ابتلا به بیماری‌های اسهال و استفراغ در تابستان هستند که ویبروکلرا مهم‌ترین آنها است.

این متخص بیماری‌های عفونی و گرمسیری گفت: ژیاردیا، کریپتوسپوریدیوم، ایزوسپورا و سیکلوسپورا هم از دسته انگل‌هایی هستند که موجب ابتلا به اسهال و استفراغ می‌شوند. این انگل‌ها به ویژه سیکلوسپورا و کریپتوسپوریدیوم بیشتر در افرادی شایع است که سیستم ایمنی ضعیفی دارند.

وی با اشاره به علائم بیمای‌های اسهالی گفت: در این ویروس‌ها بیشترین علائمی که دیده می‌شود اسهال آبکی است که می‌تواند با تهوع و استفراغ باشند و اغلب درد‌ها و ناراحتی‌های شکمی نیز ایجاد می‌کنند که این درد‌ها می‌توانند ناراحتی عضلانی جداره شکم یا دل‌پیچه هم باشند. تب درجه پایین نیز می‌تواند همراه بیماری‌های اسهال و استفراغی باشد. میالژی و آرترالژی یعنی درد‌های عضلانی و اسکلتی نیز می‌توانند از علائم این بیماری‌های ویروسی باشند.

افضل‌زاده ادامه داد: علائم گروه‌های نوروویروس، روتاویروس و آدنوویروس‌ها می‌توانند همراه با مشکلات تنفسی باشد و ممکن است کودکی به پزشک مراجعه کند که علائم تنفسی همراه با اسهال و استفراغ داشته باشد. این علائم تنفسی می‌توانند آب‌ریزش بینی، سرفه، گلو درد و همان علائمی باشد که در سرماخوردگی ایجاد می‌شوند. در بیماری‌های اسهال و استفراغ، اسهال همراه با خون معمولا دیده نمی‌شود.

وی بیان کرد: بیماری‌های تابستانه همراه با اسهال و استفراغ که توسط باکتری‌ها شکل می‌گیرند به خصوص باکتری‌های ایکولای و کامپیلوباکتر معمولا با تب همراه هستند، درد‌های شکمی بیشتری دارند، حجم اسهال معمولا در آنها کمتر، اما دفعات زیادتر است و ممکن است حتی همراه با خون باشد.

عضو هیات علمی گروه عفونی دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز در ادامه افزود: معمولا راه‌های انتقال این بیماری‌ها از راه دهانی است و در نوع ویروسی می‌توانند به راحتی از فردی به فرد دیگری منتقل شوند. عدم شستن دست‌ها با آب و صابون به خصوص بعد از دست‌شویی رفتن در فرد مبتلا و لمس سطوح و اشیا، به راحتی می‌تواند موجب انتقال شود. مشارکت فرد بیمار در آماده یا سرو کردن غذا یا نوشیدنی برای دیگران یا دست دادن با افراد دیگر نیز می‌تواند موجب انتقال این بیماری شود.

وی ادامه داد: مهمترین راه پیشگیری از این بیماری‌ها، شستن کامل دست با آب و صابون بعد از دست‌شویی، بعد از تعویض پوشک توسط والد و قبل و بعد از تهیه کردن مواد غذایی است. ضدعفونی کردن سطوحی که ممکن است با اسهال و استفراغ فرد آلوده در تماس باشد، شستن لباس یا ملافه‌های آلوده به اسهال و استفراغ فرد بیمار و استفاده از دستکش‌های پلاستیکی از دیگر راه‌های پیشگیری از ابتلا به این بیماری‌ها است. همچنین توصیه می‌شود فرد بیمار تا دو روز بعد از ابتلا، در تهیه غذا مشارکت نکنند.

افضل‌زاده گفت: یک راه انتقال دیگر در انتقال ویروس‌ها به خصوص در آستروویروس‌ها، شنا کردن است. توصیه می‌کنیم کسی که به بیماری‌های اسهالی مبتلا است تا دو هفته بعد از آن از شنا کردن بپرهیزد، زیرا ممکن است تا دو هفته بعد از ابتلا، «Shedding» یا پخش ویروس داشته باشد.

وی اضافه کرد: توصیه می‌شود گوشت و غذا‌های دریایی که در این فصل استفاده می‌شود کامل پخته شوند، میوه و سبزیجات به طور دقیق و حتمما با آب تصفیه شسته شوند و اگر از تصفیه بودن آب مطمئن نیستید حتما آن را بجوشانید یا از بطری‌های بسته‌بندی استفاده کنید.

این متخص بیماری‌های عفونی و گرمسیری گفت: معمولا اسهال‌های ویروسی، خود محدودشونده هستند و بعد از چند روز بر طرف می‌شوند، اما یک سری علائم هشدار وجود دارد که اگر فرد با این علائم روبه‌رو شد حتما باید به پزشک مراجعه کند. تب بالای ۳۸،۵ که بیش از چند روز طول بکشد، وجود خون در مدفوع، کاهش سطح هوشیاری یا خواب‌آلودگی بیش از حد، استفراغی که با درمان‌های سرپایی رفع نشود یا کم‌حجم بودن و تیره بون ادرار، از این علائم هشدار هستند.

وی بیان کرد: مهمترین نکته در درمان بیماری‌های اسهال و استفراغی تابستانه، اصلاح آب و الکترولیت است. اگر بیمار تحمل خوراکی داشته باشد، سرم خوراکی برای بیمار تجویز می‌شود و اگر نوزاد و شیرخوارباشد، بهترین خوراکی برای او شیر مادر است، اما اگر اسهال در نوزاد زیاد باشد، بهتر است از سرم خوراکی برای نوزاد هم استفاده شود.

افضل‌زاده ادامه داد: یک سری مواد خوراکی برای این بیماران منع شده است؛ غذا‌های چرب و سرخ‌شده، غذا‌های پرادویه، فست‌فودها، انواع لواشک، چیپس، پفک، شکلات، میوه‌های اسیدی مانند پرتقال یا گریپ‌فرود و شیرینی‌ها و غذا‌هایی که مقدار زیادی قند صنعتی دارند مانند آب‌میوه‌های صنعتی، کافئین و الکل، از این دسته هستند.

وی اضافه کرد: بیماران مبتلا به اسهال و استفراغ تابستانه حتی تا یک ماه بعد از ابتلا ممکن است با مشکل تحمل لاکتوز روبه‌رو شوند، از همین رو مصرف شیر و محصولات لبنی که حاوی لاکتوز هستند برای این افراد منع می‌شود.

عضو هیات علمی گروه عفونی دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز گفت: مصرف غذا‌های آسان‌هضم مانند برنج و سیب‌زمینی پخته‌شده، مرغ و گوشت آب‍پز، موز و نان تست برای فرد بیمار توصیه می‌شود. اگر بیمار حالت استفراغ دارد، برای اصلاح پتاسیم او باید غذا‌های جامد، کم‌حجم و سبک مانند نان تست، بیسکوییت‌هایی که خیلی شیرین نباشد و موز مصرف کند.

وی در ادامه اضافه کرد: درمان‌های خانگی که برای بیماری‌های اسهال و استفراغ تابستانه انجام می‌شود، اصلاح آب و الکترولیت است. خوردن آب و دوغ، سیب رنده‌شده با یک قاشق گلاب و کته با ماست، به کم نشدن آب و الکترولیت بدن کمک می‌کند. اگر بیمار با این درمان‌های خانگی بهبود نیافت یا علائم هشدار در او ایجاد شد، باید به پزشک مراجعه کند.