«پشت جلد»؛ روایت عاشورا از دریچه اخلاق، ادبیات و کتاب

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما ، برنامه تلویزیونی «پشت جلد» به تهیه‌کنندگی و کارگردانی مجید فتاحی از شنبه ۶ تیرماه، هر شب ساعت ۲۲:۲۰ از شبکه نسیم روی آنتن می‌رود و بازپخش آن نیز روز بعد ساعت ۱۷ خواهد بود.

این برنامه در قالب ۲۰ قسمت تولید شده است و با رویکردی متفاوت، به جای تمرکز بر بازگویی وقایع عاشورا، به تبیین «اخلاق عاشورایی» و ویژگی‌های شخصیتی یاران حضرت امام حسین (ع) می‌پردازد. هر قسمت با عنوانی مستقل و با بهره‌گیری از چهار بخش اصلی شامل نوا (خاطرات هیأت‌ها و مداحان در گذشته)، سطر (شعرخوانی)، برگ (معرفی و خوانش کتاب) راوی (روایت گری از کتاب‌های معتبر)، مخاطبان را با مفاهیم اخلاقی نهضت عاشورا همراه می‌کند.

مجید فتاحی، تهیه‌کننده و کارگردان «پشت جلد»، درباره ایده اصلی این برنامه گفت: موضوع ما اخلاق عاشورایی است. برخلاف بسیاری از آثار تلویزیونی که صرفاً به روایت حادثه عاشورا می‌پردازند، تلاش کرده‌ایم از دل شخصیت‌های اثرگذار کربلا، فضایل اخلاقی و انتخاب‌های سرنوشت‌ساز آنان را روایت کنیم.

وی افزود: برای نمونه، در قسمت مربوط به حُرّ بْن یَزید ریاحی، بیش از آنکه به شرح زندگی وی بپردازیم، به این پرسش پاسخ می‌دهیم چه تحول درونی و اخلاقی موجب شد تا حُرّ تصمیمی تاریخی بگیرد.

این روایت‌ها با همراهی شاعران، نویسندگان و معرفی آثار شاخص ادبی و پژوهشی حوزه عاشورا تکمیل می‌شود.

به گفته فتاحی، کتاب یکی از ارکان اصلی برنامه است و در هر قسمت، یکی از آثار برجسته مرتبط با فرهنگ عاشورا معرفی می‌شود. نویسندگان یا راویان نیز ضمن معرفی کتاب، بخش‌هایی از آن را برای مخاطبان روایت کرده و از تجربه نگارش یا نگاه خود به اثر سخن می‌گویند.

بخش دیگری از «پشت جلد» به آیین‌های سنتی عزاداری اختصاص دارد؛ بخشی که با مرور خاطرات مداحان و هیأت‌های قدیمی، مخاطب را با شیوه‌های اصیل عزاداری در گذشته آشنا می‌کند.

فتاحی معتقد است آیین‌های عزاداری، با وجود شکوه روزافزون، در برخی موارد از سادگی و معنویت گذشته فاصله گرفته‌اند.

از همین رو این برنامه تلاش می‌کند با روایت قصه‌های قدیمی و معرفی چهره‌های ماندگار، بر همان روحیه عشق، اخلاص و رفاقت در هیأت‌های سنتی، تأکید کند.

تهیه کننده «پشت جلد» با اشاره به شخصیت‌هایی همچون «شاه‌حسین بهاری» گفت: شاه حسین از مداحان قدیمی با هنر چهارپایه‌خوانی بوده و صدای گرم و رسای وی و نوحه‌های حماسی و اشعاری که در ستایش شجاعت و آزادگی ائمه اطهار (ع) خوانده، هنوز هم گرمابخش مجالس عزاداری اباعبدالحسین (ع) است که در این برنامه در خصوص هنر وی صحبت می‌شود.

در واقع چهارپایه‌خوانی و شیوه‌های اصیل نوحه‌خوانی امروز کمتر دیده می‌شود، اما همچنان بخشی ارزشمند از میراث فرهنگی عزاداری به شمار می‌رود و ما در این برنامه به معرفی و روایت این سبک‌ها نیز پرداخته‌ایم.

تهیه‌کننده «پشت جلد» درباره ساختار بصری برنامه نیز اظهار کرد: بخش‌های مختلف با استفاده از تصاویر کوتاه، فضاسازی هنری، جلوه‌های بصری مبتنی بر هوش مصنوعی (AI) و بدون حضور مجری به یکدیگر متصل می‌شوند. در طراحی صحنه و نورپردازی نیز تلاش کرده‌ایم فضایی هنری و متناسب با نگاه ادبی و اخلاقی برنامه ایجاد کنیم.

فتاحی تصریح کرد: هر قسمت از برنامه به یکی از شخصیت‌های عاشورا و فضایل اخلاقی یاران امام حسین (ع) اختصاص دارد.

قسمت نخست با عنوان «عهد» به مسلم بن عقیل، قسمت دوم «انتخاب» به ورود کاروان امام حسین (ع) به کربلا، قسمت سوم «انتظار» به حضرت رقیه (س)، قسمت چهارم «بازگشت» به حر فرمانده سپاه عبیدالله بن زیاد، قسمت پنجم «همراهی» به یاران وفادار امام حسین (ع)، قسمت ششم «آرمان» به حضرت قاسم (ع)، قسمت هفتم «معصومیت» به حضرت علی‌اصغر (ع)، قسمت هشتم «فداکاری» به حضرت علی‌اکبر (ع)، قسمت نهم «وفا» به حضرت عباس (ع) و قسمت دهم «آزادگی» به حضرت سیدالشهدا (ع) اختصاص یافته است.

موضوع قسمت‌های یازدهم تا بیستم نیز به پیامد‌ها و رخداد‌های پس از عاشورا می‌پردازد.

فتاحی درباره نداشتن مجری در برنامه هم گفت: قصد داشتیم مخاطبان با هر میزان آشنایی یا باور نسبت به واقعه عاشورا بتوانند با برنامه ارتباط برقرار کنند.

به همین دلیل روایت‌ها بدون گفتار‌های مستقیم و شعارگونه دینی و با تکیه بر ادبیات، شعر، کتاب و مفاهیم اخلاقی شکل گرفته است.

وی در پایان با اشاره به همکاری نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور در تولید این مجموعه گفت: این نهاد با در اختیار قرار دادن بانک اطلاعاتی کتاب‌ها و حمایت از پروژه، نقش مهمی در تولید برنامه داشت؛ چراکه «پشت جلد» علاوه بر پرداختن به اخلاق عاشورایی، ترویج فرهنگ کتاب‌خوانی را نیز دنبال می‌کند.

برنامه «پشت جلد» در ۲۰ قسمت تولید شده است. تصویربرداری و نورپردازی این مجموعه را مجید محمدقلی، نویسندگی آن را زهرا داوری‌کیا و مدیریت تولید را امیر زکی‌پور بر عهده دارند.