پخش زنده
امروز: -
گذار از فقه فردی به فقه حکمرانی؛ راهبرد مهم خونخواهی امام شهید
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با اشاره به اینکه مسئله خونخواهی شهدا و امام شهید، از مسائل مستحدثه و پیچیدهای است که ابعاد کلامی، حکمی و فقهی دارد، بر ضرورت عبور از نگاه صرفاً فردی و بررسی این پرونده در چارچوب فقه نظام و فقه حکمرانی تأکید کرد.
به گزارش خبرگزاری صدا و سیما ، حجت الاسلام و المسلمین خسروپناه با طرح این پرسش که آیا با گذشت خانواده شهید در فقه فردی، فقه نظام نیز از قصاص صرفنظر میکند؟ تمایز میان فقهالمسائل، فقهالنظام و فقهالحکمرانی را تشریح کرد.
* ماهیت چندبعدی خونخواهی؛ از حقالله تا حقالناس
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با بیان اینکه مسئله خونخواهی امام شهید و شهدا، مسئلهای تقریباً جدید و از مسائل مستحدثه است که نیازمند تأمل و تعمق فراوان است، اظهار کرد: این مبحث صرفاً یک بحث فقهی نیست، بلکه ابعاد الهیاتی، کلامی و حکمی نیز دارد. از آنجا که این موضوع هم ساحت حقاللهی دارد و هم ساحت حقالناسی (شامل حق امت، فرزندان و خانوادههایی که پدر و رهبر خود را از دست دادهاند)، باید از منظر فقهی، حکمی و در چارچوب فقه نظام و حکمرانی، واکاوی شود.
* فلسفه و حکمت قصاص در اندیشه اسلامی
استاد خسرپناه در ادامه به بررسی مبانی قصاص در فقه سنتی پرداخت و اظهار کرد: با مرور منابع فقهی مانند جواهرالکلام و معارف فقه اهل سنت (مانند کتابهای ۴۵ جلدی فقه اهل سنت)، درمییابیم که شیعه و سنی در این باب اشتراکات بسیار زیادی دارند. این امر به دلیل فراوانی آیات قرآن، روایات مستفیض و متواتر معنوی و اجماع امت در مسئله قصاص است.
* تفسیر نوین از اولیالالباب؛ تقابل خرد ناب با عقول جزئی
وی با تشریح تفاوت میان عقل و لُب (خرد ناب) افزود: قرآن کریم در این آیه به جای واژه عقلاء از اولیالالباب استفاده میکند. ما عقول متفاوتی داریم؛ عقل نظری که برای درک و استدلال است، عقل معاش که عقل برنامهریز، تدبیرگر و مدیر است، و عقل معاد که آخرتاندیش است. در روایات نیز به این تقسیمبندی عقول اشاره شده است. لُب یا خرد ناب، زمانی حاصل میشود که مجموع این عقول با هم جمع و هماهنگ شوند.
* ابعاد چندگانه شهادت امامالمسلمین
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با بیان اینکه شهادت امامالمسلمین هم ساحت حقاللهی دارد و هم ساحت حقالناسی، تصریح کرد: حقالناس در اینجا تنها محدود به یک ظلم فردی و خانوادگی نیست، بلکه یک ظلم اجتماعی و ظلم تمدنی است؛ لذا همانطور که عرض کردم، این پرونده حتماً باید از منظر فقه نظام و فقه حکمرانی بررسی شود.
* سلسلهمراتب نظامها؛ از نظامهای خاص تا نظامِ نظامها
استاد خسرپناه با بیان اینکه ما در فقه با سطوح مختلفی از حفظ نظام مواجهیم، گفت: ما یک لزوم حفظ نظامهای خاص داریم، مثل حفظ نظام سلامت، نظام امنیت و نظام معیشت. به تعبیر امام راحل (ره)، حفظ این نظامها از اوجب واجبات است. اما در بالاتر از اینها، ما یک حفظ نظامِ نظامها داریم؛ یعنی حفظِ خودِ نظام اسلامی که همۀ این نظامهای خرد ذیل آن قرار دارند. حفظ این نظامِ کلان، قطعاََ از اوجب واجبات است.
* تمایز جهاد قرآنی و جهاد فقهی؛ نوآوری امام خمینی (ره)
وی در ادامه به موضوع ارتداد و جهاد پرداخت و با انتقاد از خلط مباحث فقهی و قرآنی گفت: ارتداد در قرآن با آنچه در برخی کتب فقهی مطرح است، تفاوت دارد. قرآن از ارتداد مردم پس از پیامبر (ص) سخن میگوید ("ارْتَدَّ النَّاسُ"). همچنین جهاد قرآنی با جهاد فقهی متفاوت است.
* آسیبشناسی یک تفکر انفعالی: انتظار برای سقوط سنگ بر سر دشمن
دبیرشورای عالی انقلاب فرهنگی به نقد یک رویکرد غلط و انفعالی در مواجهه با جنایات دشمنان پرداخت و افزود: متأسفانه گاهی یک تفکر ارتجاعی و جاهلانه در بین برخی رواج مییابد که میگوییم: دست از پا خطا نکنید، بگذارید سنت الهی جاری شود و خداوند خودش آنها را مجازات کند؛ مثلاً انشاءالله با دعای شما سنگی بیاید و نتانیاهو یا ترامپ را له کند!
* خون امامالمسلمین، خون خدا است/ ولیدمِ رهبر، الله است
استاد خسروپناه با تبیین معنای حکمی ثارالله اضافه کرد: ثارالله یعنی خونِ ولیِ خدا؛ کسی که ولایتِ خدا به عنوان یکی از اسماء الهی در او تجلی پیدا کرده است. خونِ جامعه و امت قابل عفو نیست، چه رسد به خونِ خدایی که به طریق اولی، دمِ (ولیدمِ) امامالمسلمین است. ولیدمِ امامِ جامعه، خداوند متعال است و این خون در یدِ اختیارات یک خانواده معمولی نیست.
نظر شما