تولید خشت‌های همساز در چغازنبیل برای مرمت اصولی این اثر تاریخی

به گزارش خبرگزاری صدا و سیمای استان خوزستان، مهدی عالی‌پور اظهار کرد: در مرمت معماری خشتی، انتخاب مصالح سازگار با ساختار تاریخی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است، چراکه استفاده از مصالح نامتناسب می‌تواند در بلندمدت موجب ایجاد تنش، ترک‌خوردگی و آسیب‌های ثانویه در بخش‌های مرمت‌شده شود.

سرپرست پایگاه میراث‌جهانی چغازنبیل و هفت‌تپه افزود: در این طرح، خاک به عنوان یکی از اصلی‌ترین مواد اولیه مورد استفاده در مرمت، پیش از ورود به فرآیند تولید خشت، بررسی و ارزیابی می‌شود و پس از مطالعه ویژگی‌های رفتاری آن، نمونه‌های آزمایشی با نسبت‌های مختلف خاک، ماسه و کاه تهیه شده و ویژگی‌های فیزیکی و مکانیکی آنها مورد ارزیابی قرار می‌گیرد.

او بیان کرد: در سال‌های گذشته، تولید خشت مورد نیاز عملیات مرمتی به بخش خصوصی واگذار می‌شد؛ با این حال، با توجه به محدودیت‌های اعتباری و همچنین بهره‌مندی پایگاه از تجربه و توانمندی نیرو‌های متخصص و استادکاران باسابقه، در رویکرد جدید تلاش شده است فرآیند تولید خشت در داخل مجموعه و با استفاده بهینه از ظرفیت نیروی انسانی موجود انجام شود که این اقدام ضمن کاهش هزینه‌های تولید، امکان تداوم تأمین خشت مورد نیاز عملیات مرمتی را فراهم کرده و از ایجاد وقفه در روند حفاظت و مرمت محوطه جلوگیری می‌کند.

عالی‌پور افزود: یکی از اهداف اصلی این مطالعات، دستیابی به ترکیبی مناسب برای کنترل میزان انقباض، کاهش ترک‌خوردگی و افزایش انسجام خشت‌ها بوده است. در این فرآیند، نمونه‌های مختلف با نسبت‌های حجمی متفاوت تولید و پس از انجام آزمایش‌های لازم، عملکرد آنها با یکدیگر مقایسه شده است.

او تصریح کرد: نتایج به‌دست‌آمده از ارزیابی‌های انجام‌شده، عملکرد مناسب‌تر برخی از ترکیبات بهینه‌شده را در مقایسه با نمونه‌های تولیدشده در مراحل پیشین نشان می‌دهد. این نتایج ممکن است به عنوان مبنایی برای انتخاب مصالح مناسب‌تر در عملیات حفاظت و مرمت ساختار‌های خشتی محوطه قرار گیرد.

سرپرست پایگاه میراث‌جهانی چغازنبیل و هفت‌تپه در ادامه تأکید کرد: رویکرد این پایگاه در تولید مصالح مرمتی، صرفاً ساخت خشت جدید نیست، بلکه تلاش می‌شود مصالح مورد استفاده در مرمت، براساس شناخت علمی مواد اولیه، آزمایش، ارزیابی و میزان سازگاری آنها با مصالح تاریخی انتخاب شوند که این فرآیند ممکن است به ارتقای کیفیت عملیات مرمتی و حفاظت بهتر از اصالت و یکپارچگی معماری خشتی چغازنبیل کمک کند.