بقایی: حمله آمریکا به لامرد، جنایت جنگی است

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما مرکز فارس، نشست خبری سخنگوی وزارت امور خارجه بعد از ظهر امروز (شنبه) با حضور رسانه‌های ملی و بین‌المللی در محل قتلگاه شهدای لامرد آغاز شد.

 این نشست در ادامه سفر یک‌روزه بقایی به شهرستان لامرد و پس از بازدید وی از مناطق مسکونی و سالن ورزشی آسیب‌دیده در جنایت موشکی نهم اسفند در حال برگزاری است.

در این نشست خبری  خبرنگاران خبرگزاری های رویترز ، الجزیره ، المیادین، العالم ، پرس تی وی اسپانیا ، سی سی تی وی ، سی جی تی ان چین و فونیکس  چین و خبرنگاران خبرگزاری های داخلی حضور داشتند.

اسماعیل بقایی در  این نشست خبری ضمن ابراز همدردی با مردم این منطقه گفت: امروز راوی رنجی هستیم که مردم شریف لامرد پس از دست دادن جمعی از هم‌وطنان تحمل کردند.

سخنگوی وزارت امور خارجه با اشاره به ابعاد فنی و انسانی این واقعه تصریح کرد: تحقیقات نشان می‌دهد سلاح استفاده شده در این حمله، از نوع ممنوعه بوده و موشک‌های به‌کاررفته حاوی تعداد زیادی ساچمه بودند که در مناطق کاملاً مسکونی و غیرنظامی اصابت کردند.

وی با تشریح جزئیات این حمله افزود: در نهم اسفند ۱۴۰۴، چهار موشک در فاصله زمانی ۳۵ ثانیه، شهر ۳۰ هزار نفری لامرد را هدف قرار داد که منجر به شهادت ۲۱ نفر و مجروح شدن حدود ۱۸۰ تن شد که بسیاری از آنها همچنان با عوارض ناشی از این حادثه دست و پنجه نرم می‌کنند.

بقایی ضمن اشاره به حمله هم‌زمان به میناب که منجر به شهادت ۱۶۸ نفر شد، گفت: ما با جدیت پیگیر عدالت خواهیم بود و از تمام فرصت‌های بین‌المللی برای تبیین ابعاد این جنایت استفاده می‌کنیم تا جامعه جهانی نیز در مطالبه عدالت همراه شود.

وی با اشاره به حضور برخی مجروحان این حادثه در جلسه، بر ماهیت غیرنظامی این جنایت تأکید کرد و یادآور شد که تمامی محل‌های مورد اصابت، مناطق مسکونی بوده‌اند.

تأکید ایران بر ضرورت پاسخگویی عاملان حمله به لامرد

سخنگوی وزارت امور خارجه با اشاره به ابعاد حمله به مناطق غیرنظامی لامرد، بر مسئولیت جامعه جهانی در قبال این حادثه تأکید کرد و گفت: سکوت در برابر جنایت، ظلم و بی‌عدالتی می‌تواند زمینه‌ساز تکرار چنین فجایعی شود و اجازه ندهد این حادثه آخرین نمونه قساوت و جنایت باشد.

بقایی اظهار کرد: آنچه در لامرد رخ داد را نمی‌توان صرفاً اقدامی علیه یک گروه یا جامعه مشخص دانست؛ این حادثه تعرض به اصول بنیادین انسانی است و بر اساس موازین حقوق بین‌الملل، باید از سوی جامعه جهانی مورد بررسی و پیگیری قرار گیرد.

بقایی تأکید کرد: بر مبنای اصول حقوق بین‌الملل، عاملان و آمران چنین جنایاتی و حتی افرادی که در تولید تسلیحات مورد استفاده در این حملات نقش داشته‌اند، نباید در هیچ نقطه‌ای از جهان احساس مصونیت و امنیت کنند.

وی افزود: هر کشوری که ناقضان حقوق بشردوستانه را در قلمرو خود شناسایی می‌کند، مطابق تعهدات بین‌المللی موظف است زمینه پاسخگویی و اجرای عدالت درباره آنان را فراهم کند.

به گفته بقایی، مطالبه اصلی مردم لامرد از جامعه جهانی روشن است: عاملان جنایت نباید بدون مجازات باقی بمانند.

مستندات موجود، امکان انکار حمله به غیرنظامیان را کاهش می‌دهد

بقایی با اشاره به شواهد موجود درباره حمله موشکی آمریکا به لامرد گفت: مجموعه مستندات گردآوری‌شده، از جمله گزارش‌های تحقیقی، بقایای تسلیحات و آثار به‌جامانده در محل، امکان نادیده گرفتن یا انکار ابعاد این حادثه را از میان برده است.

وی افزود: گزارش‌های تهیه‌شده از سوی روزنامه‌نگاران، آثار ساچمه‌ها و بقایای موشک به‌کاررفته در حمله، بخش مهمی از شواهد موجود را تشکیل می‌دهند و نمی‌توان آنها را نادیده گرفت.

سخنگوی وزارت امور خارجه ادامه داد: چند روز پس از وقوع حادثه، مقام‌های آمریکایی اعلام کردند که یک موشک جدید را در لامرد آزمایش کرده‌اند؛ موضوعی که از نگاه ایران، ابهام درباره عمدی بودن حمله علیه غیرنظامیان ایرانی را برطرف می‌کند.

بقایی اظهار کرد: در موارد مشابه نیز تلاش‌هایی برای ارائه روایت‌های متفاوت از حملات صورت گرفته و حتی مسئولیت برخی اقدامات به ایران یا فناوری هوش مصنوعی نسبت داده شده است، اما ماهیت این اقدامات از منظر حقوق بشردوستانه قابل چشم‌پوشی نیست.

وی گفت: تمامی اسناد و شواهد مرتبط با این حادثه در حال مستندسازی است و وزارت بهداشت نیز بررسی‌های مستقلی انجام داده است؛ از جمله درباره وجود عواملی در تسلیحات مورد استفاده که بنا بر نتایج اعلام‌شده، می‌تواند قدرت کشندگی آنها را افزایش داده باشد.

رایزنی تهران و مسقط درباره مسیر‌های دریانوردی در تنگه هرمز

بقایی در بخش دیگری از سخنان خود درباره نشست وزرای امور خارجه کشور‌های ساحلی خلیج فارس اظهار کرد: مقدمات برگزاری این نشست برای روز دوشنبه در حال انجام است و وزرای خارجه کشور‌های ساحلی در آن شرکت خواهند کرد.

وی افزود: یکی از محور‌های این نشست، ارائه گزارشی از رایزنی‌های ایران و عمان برای دستیابی به تفاهم درباره مسیر‌های موقت دریانوردی در تنگه هرمز خواهد بود.

سخنگوی وزارت امور خارجه تصریح کرد: نتایج گفت‌و‌گو‌های تهران و مسقط در این زمینه به اطلاع وزرای امور خارجه کشور‌های ساحلی خلیج فارس خواهد رسید.

انتقاد ایران از نقش آژانس در زمینه‌سازی برای اقدامات نظامی

سخنگوی وزارت امور خارجه در ادامه با اشاره به مسئولیت نهاد‌هایی که به گفته وی در زمینه‌سازی برای وقوع جنایات جنگی نقش داشته‌اند، گفت: بررسی مسئولیت یک جنایت نباید صرفاً به فرد یا مجموعه‌ای که مستقیماً آن را انجام داده محدود شود؛ بلکه کسانی که از طریق گزارش‌ها، روایت‌سازی یا توجیه اقدامات، زمینه وقوع چنین جنایاتی را فراهم کرده‌اند نیز باید پاسخگو باشند.

بقایی با انتقاد از عملکرد آژانس بین‌المللی انرژی اتمی و مدیرکل آن اظهار داشت: از دیدگاه جمهوری اسلامی ایران، آژانس و مدیرکل آن طی سال‌های گذشته در شکل‌گیری روایتی نقش داشته‌اند که بعداً از سوی آمریکا و رژیم صهیونیستی به عنوان مبنایی برای توجیه حمله به ایران مورد استفاده قرار گرفت.

تأکید تهران بر صلح‌آمیز بودن برنامه هسته‌ای

وی با تأکید بر موضع ایران درباره ماهیت برنامه هسته‌ای کشور گفت: جمهوری اسلامی ایران هیچ‌گاه تعهدات خود را کنار نگذاشته و برنامه هسته‌ای آن همواره ماهیتی صلح‌آمیز داشته است.

بقایی افزود: با این حال، گزارش‌هایی که از نظر ایران دوپهلو یا نادرست بوده‌اند، بهانه لازم را برای توجیه اقدامات آمریکا و رژیم صهیونیستی فراهم کردند.

وی تصریح کرد: از این منظر، جمهوری اسلامی ایران موضوع مسئولیت آژانس و شخص مدیرکل را پیگیری خواهد کرد و این مسئله از دستور کار ایران خارج نخواهد شد.

واکنش به همزمانی گزارش آژانس و حملات علیه ایران

سخنگوی وزارت امور خارجه با اشاره به زمان انتشار یکی از گزارش‌های آژانس و وقوع حملات علیه ایران اظهار کرد: مردم ایران این واقعیت را فراموش نخواهند کرد که تنها یک روز پس از انتشار گزارش آژانس، آمریکا و رژیم صهیونیستی حملات خود را علیه ایران آغاز کردند.

بقایی افزود: انتظار می‌رفت آژانس و مدیرکل آن از پیامد‌های این روند درس بگیرند، اما آنچه مشاهده شد، از نگاه ایران نشان‌دهنده تکرار الگویی مشابه است.

نگرانی ایران از تضعیف نظام منع اشاعه

وی در ادامه گفت: چنین رویکرد‌هایی نه‌تنها اعتبار آژانس را تحت تأثیر قرار می‌دهد، بلکه به تضعیف هرچه بیشتر نظام منع اشاعه منجر می‌شود؛ نظامی که بر سه هدف اساسی، یعنی حرکت به سوی خلع سلاح هسته‌ای، جلوگیری از گسترش تسلیحات هسته‌ای و تضمین حق کشور‌ها برای بهره‌مندی صلح‌آمیز از انرژی هسته‌ای استوار است.

بقایی اظهار داشت: در هر سه حوزه، عملکرد نظام منع اشاعه با چالش‌های جدی مواجه شده است. در زمینه خلع سلاح هسته‌ای پیشرفت قابل توجهی حاصل نشده و همزمان تعداد کشور‌های دارای تسلیحات هسته‌ای و ظرفیت تخریب این سلاح‌ها افزایش یافته است.

وی همچنین افزود: در جلوگیری از گسترش تسلیحات هسته‌ای نیز اهداف مورد انتظار محقق نشده و در حوزه استفاده صلح‌آمیز از انرژی هسته‌ای، به جای تسهیل دسترسی کشور‌ها به این فناوری، موانع متعددی ایجاد شده است.

سخنگوی وزارت امور خارجه، ایران را نمونه‌ای از این وضعیت دانست و گفت: ایران با وجود تأکید بر پایبندی به تعهدات بین‌المللی و برخورداری از حق استفاده صلح‌آمیز از انرژی هسته‌ای، با فشار‌هایی مواجه شده که منشأ آنها ادعا‌هایی درباره ماهیت برنامه هسته‌ای کشور بوده است.

بقایی خاطرنشان کرد: بخش قابل توجهی از این ادعا‌ها از سوی آمریکا و رژیم صهیونیستی مطرح شده و شورای حکام و آژانس بین‌المللی انرژی اتمی نیز از دیدگاه ایران، در مواردی تحت تأثیر همین رویکردها، از اهداف و چارچوب‌های مورد نظر معاهده منع اشاعه فاصله گرفته‌اند.

روایت قربانیان کودک در لامرد

بقایی در پاسخ به پرسشی درباره پیامی که برای مردم آمریکا، به‌ویژه مادرانی که تصاویر کودکان آسیب‌دیده در حملات را مشاهده می‌کنند، گفت: برای درک ابعاد انسانی حادثه لامرد کافی است وضعیت کودکانی را ببینیم که در جریان این حمله مجروح شدند.

وی با اشاره به مهدیار عباسی، کودک ۱۱ ساله لامردی، اظهار کرد: یکی از ترکش‌ها به ناحیه زیر گلوی این کودک اصابت کرده و با وجود گذشت زمان، همچنان امکان خارج کردن آن فراهم نشده است.

بقایی همچنین از امیرمحمد فروزان نام برد و گفت: وی بر اثر اصابت ترکش از ناحیه زانو و شانه آسیب دیده و با گذشت حدود شش ماه، همچنان با مشکلات حرکتی مواجه است.

سخنگوی وزارت امور خارجه با اشاره به آنیتا، نوجوان لامردی و والیبالیست، افزود: او نیز در همان سالن ورزشی هدف حمله قرار گرفت و مجروح شد.

وی تأکید کرد: این سه مورد تنها نمونه‌ای از میان شمار زیادی از کودکان و نوجوانانی هستند که در جریان این حادثه آسیب دیدند.

بقایی در ادامه با یادآوری نام ایلیا خاتمی و عبدالمصور رحمانی، دو دانش‌آموز فوتبالیست، گفت: عبدالمصور، تبعه افغانستان و مهمان ایران بود که در کنار کودکان ایرانی جان خود را از دست داد.

وی همچنین از محمود نجفی، مربی فوتبال، یاد کرد که در جریان این حمله کشته شد.

مطالبه پاسخگویی درباره قربانیان غیرنظامی

سخنگوی وزارت امور خارجه تأکید کرد: جامعه جهانی باید بداند کودکانی که در لامرد قربانی شدند، همانند کودکانی که در میناب نیز در جریان حملات و اقدامات جنگی جان خود را از دست دادند، صرفاً مشغول زندگی عادی و بازی بودند و هیچ تهدیدی برای کسی محسوب نمی‌شدند.

بقایی خاطرنشان کرد: کودکان، نوجوانان و نونهالان لامرد، قربانیانی بی‌گناه بودند که در نتیجه آنچه جمهوری اسلامی ایران طمع‌ورزی و اقدامات شرارت‌آمیز آمریکا و رژیم صهیونیستی می‌داند، جان خود را از دست دادند یا با آسیب‌های جدی مواجه شدند.

سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به پرسشی درباره میزان اعتماد جمهوری اسلامی ایران به سازوکار‌های عدالت بین‌المللی برای رسیدگی به جنایات، اظهار داشت: عملکرد نظام بین‌المللی عدالت طی سه سال اخیر نشان داده است که این ساختار با چالش‌ها و نارسایی‌های اساسی روبه‌روست.

وی افزود: هنگامی که یک نظام بین‌المللی حتی در برابر جنایتی در ابعاد یک نسل‌کشی آشکار قادر به اقدام مؤثر نیست، نمی‌توان مشکلات آن را صرفاً به موارد جزئی و مقطعی محدود دانست؛ بلکه باید پذیرفت که این نظام با یک مسئله بنیادین مواجه است.

سخنگوی وزارت امور خارجه با اشاره به عملکرد دیوان بین‌المللی دادگستری و دیوان بین‌المللی کیفری گفت: این دو نهاد از مهم‌ترین ارکان نظام عدالت بین‌المللی محسوب می‌شوند؛ یکی در حوزه حل‌وفصل اختلافات میان کشور‌ها و دیگری در زمینه مقابله با بی‌کیفری و تعقیب مرتکبان جنایات بین‌المللی فعالیت می‌کند، اما هر دو در سال‌های اخیر با موانع جدی مواجه بوده‌اند.

بقایی ادامه داد: در پرونده‌های مربوط به تعقیب مقام‌های رژیم صهیونیستی به اتهام ارتکاب جنایات جنگی، جنایت علیه بشریت و نسل‌کشی، شاهد اعمال فشار مستقیم از سوی آمریکا بودیم؛ به‌گونه‌ای که واشنگتن قضات دیوان بین‌المللی کیفری را تحریم و تهدید کرد تا روند رسیدگی به جنایات رخ‌داده در غزه و فلسطین اشغالی با مانع مواجه شود.

وی با تأکید بر اینکه جمهوری اسلامی ایران عضو دیوان بین‌المللی کیفری نیست، خاطرنشان کرد: این مسئله به هیچ عنوان نباید بهانه‌ای برای عدم اقدام جامعه جهانی در قبال عاملان و آمران جنایاتی همچون حوادث لامرد و میناب باشد.

سخنگوی وزارت امور خارجه با اشاره به نارضایتی گسترده از عملکرد سازوکار‌های موسوم به عدالت بین‌المللی گفت: اگرچه جامعه جهانی از وضعیت موجود رضایت ندارد، اما نباید این شرایط موجب ناامیدی شود.

وی افزود: جلوگیری از شکل‌گیری مصونیت برای مرتکبان جنایات سنگین بین‌المللی، مسئولیتی مشترک و انسانی است. کشور‌ها و ملت‌ها نباید اجازه دهند بی‌کیفری آن‌قدر گسترش پیدا کند که ارتکاب جنایات هولناک به پدیده‌ای عادی تبدیل شود.

بقایی تصریح کرد: عادی‌شدن جنایت حتی از خود جنایت نیز خطرناک‌تر است؛ چرا که بی‌تفاوتی جامعه جهانی در برابر جنایات جنگی، از جمله آنچه در لامرد و میناب رخ داده است، عملاً به روند عادی‌سازی این جنایات کمک می‌کند.

موضع ایران درباره نقش آژانس در پرونده هسته‌ای

سخنگوی وزارت امور خارجه در بخش دیگری از سخنان خود، درباره مرجع مسئول نظارت بر تأسیسات هسته‌ای ایران اظهار کرد: آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، نهاد تخصصی سازمان ملل متحد برای نظارت بر اجرای تعهدات مرتبط با معاهده منع اشاعه سلاح‌های هسته‌ای است و جمهوری اسلامی ایران نیز به عنوان یکی از اعضای آژانس، خود را متعهد به رعایت مفاد این معاهده می‌داند.

وی در عین حال با انتقاد از عملکرد مدیرکل آژانس و شورای حکام گفت: در پرونده هسته‌ای ایران، عملکرد این نهاد‌ها تحت تأثیر رویکرد‌های سیاسی آمریکا و برخی کشور‌های اروپایی قرار گرفته و با نوعی سوگیری آشکار همراه بوده است.

بقایی ادامه داد: با توجه به چنین رویکردی، نمی‌توان مدعی شد که آژانس بین‌المللی انرژی اتمی وظایف و مسئولیت‌های خود را به شکل مطلوب انجام داده است. این عملکرد نه‌تنها به حل مسائل کمک نکرده، بلکه عملاً به تضعیف سازوکار جهانی منع اشاعه هسته‌ای منجر شده است.

وی تأکید کرد: از این منظر، هم آژانس بین‌المللی انرژی اتمی و هم شخص مدیرکل آن باید درباره عملکرد خود پاسخگو باشند.

تنگه هرمز و مسیر‌های ایمن دریانوردی

سخنگوی وزارت امور خارجه همچنین در پاسخ به پرسشی درباره شرایط بازگشایی تنگه هرمز و ارتباط آن با آغاز مذاکرات اظهار داشت: موضوع نشست پیش‌رو در عمان، ناظر بر تفاهم میان ایران و عمان برای تعیین مسیر‌های ایمن دریانوردی در تنگه هرمز است.

وی توضیح داد: این توافق میان جمهوری اسلامی ایران و عمان، به عنوان دو کشور ساحلی تنگه هرمز، صرفاً درباره تعیین یک مسیر موقت برای عبور و مرور کشتی‌هاست و نباید آن را به معنای بازگشت کامل امنیت به این آبراه تلقی کرد.

بقایی با اشاره به تحولات منطقه افزود: ناامنی ایجادشده در تنگه هرمز، نتیجه اقدام آمریکا و رژیم صهیونیستی در تحمیل جنگی غیرقانونی علیه ایران و منطقه است.

وی تأکید کرد: تا زمانی که اقدامات آمریکا ادامه داشته باشد، نمی‌توان از بازگشت کامل امنیت به تنگه هرمز و خلیج فارس سخن گفت.

سخنگوی وزارت امور خارجه خاطرنشان کرد: استمرار محاصره دریایی، تهدید کشتیرانی تجاری، جنگ اقتصادی و دیگر اقدامات مداخله‌جویانه و غیرقانونی علیه ایران، مانع شکل‌گیری امنیت پایدار در این آبراه خواهد بود.

وی تصریح کرد: برقراری مجدد امنیت در تنگه هرمز و تضمین ایمنی مسیر‌های دریانوردی، در وهله نخست نیازمند توقف اقدامات ناامن‌کننده آمریکاست.

پیشنهاد ثبت روز جهانی مبارزه با تسلیحات نامتعارف

بقایی در پاسخ به پرسشی درباره پیشنهاد ثبت ۲۸ فوریه ۲۰۲۶ به عنوان «روز جهانی مبارزه با تسلیحات نامتعارف» اظهار داشت: وزارت امور خارجه از هر ابتکاری که بتواند یاد و خاطره شهدای لامرد را زنده نگه دارد و توجه افکار عمومی جهان را به پیامد‌های استفاده از سلاح‌های ممنوعه جلب کند، حمایت خواهد کرد.

وی درباره ماهیت سلاح مورد استفاده در حمله به لامرد گفت: این سلاح به دلیل ویژگی‌های فنی و ماهیتی و شباهت آن به مهمات خوشه‌ای، در شمار تسلیحات ممنوعه قرار می‌گیرد.

سخنگوی وزارت امور خارجه افزود: حتی صرف‌نظر از ممنوعه بودن چنین سلاحی، به‌کارگیری آن در یک منطقه مسکونی و شهری با هدف یا پیامد کشتار غیرنظامیان، به خودی خود مصداق نقض آشکار و فاحش اصول حقوق بشردوستانه بین‌المللی است.

بقایی تأکید کرد: تمامی ابعاد این موضوع مورد توجه جمهوری اسلامی ایران قرار دارد و از هر ظرفیت و فرصت بین‌المللی برای مطرح کردن آن استفاده خواهیم کرد.

وی ادامه داد: پیگیری این موضوع تنها به حوزه کنترل و منع تسلیحات محدود نمی‌شود و می‌توان آن را از منظر حقوق بشر و حقوق بشردوستانه بین‌المللی نیز دنبال کرد. جمهوری اسلامی ایران نیز از همه این ظرفیت‌ها برای طرح و پیگیری جنایت رخ‌داده در لامرد استفاده خواهد کرد.

بر اثر حمله موشکی رژیم‌های جنایتکار آمریکایی و صهیونیستی به لامرد در نهم اسفند ۱۴۰۴، ۲۱ نفر از شهروندان بی‌گناه که تعدادی از آنان نیز از نوجوانان و کودکان بودند به شهادت رسیدند.

همچنین در این جنایت ۱۰۰ نفر از شهروندان مجروح شدند.

بررسی‌های انجام‌شده نشان می‌دهد ارتش آمریکا برای نخستین‌بار از موشک بالستیک جدید «پی‌آراس‌ام» (PrSM) در حمله به لامرد استفاده کرد.

این موشک پیش از برخورد به هدف، در هوا منفجر شده و به بیش از ۱۸۰ هزار ترکش متشکل از ساچمه‌های تنگستن تبدیل شد؛ ترکش‌هایی که با سرعت و قدرت بسیار زیاد در همه جهات پراکنده شدند و شعاع تخریب آن دست‌کم ۱۷۰ متر گزارش شده است.

بقایی صبح امروز با استقبال رسمی مسئولان وارد فرودگاه بین‌المللی شهدای لامرد شده، در گلزار شهدای مرکزی حضور یافته و به مقام شامخ شهدا ادای احترام کرده بود.

بقایی همچنین با خانواده معظم شهدا و جانبازان جنگ رمضان دیدار و گفت‌و‌گو کرد.

سخنرانی در مراسم تجمع شبانه از دیگر برنامه‌های سفر یک‌روزه سخنگوی وزارت امور خارجه به شهرستان لامرد است.